Tarihteki bazı hikayeler, küçücük
paragraflara saklanır, keşfedilmeyi bekler. Çanakkale okumalarım sırasında,
aşağıya alıntıladığım paragrafta da bir sürpriz vardı. 5. Ordu komutanı Liman
Von Sanders’in emir subayı Bnb. Prigge, sonradan 3. Kirte Savaşı adını alacak
düşman saldırısının ilk günü olan 4 Haziranda (1915) günlüğüne şu kaydı
düşmüştü (*):
“Birinci günün sabahı, General Weber, kurmaylarının bir
bölümüyle savaş safının hemen gerisinde, yaşlı Mareşal Fuat Paşa’nın orada
şehit düşen oğlunun cenaze töreninde bulunuyordu. Birçok savaştan tanınan ve
çok sevilen yaşlı General, oğluna son görevini yapmak için savaş alanına
koşmuştu.”
Kimdi bu çok sevilen Mareşal Fuad Paşa?
‘Mareşal’ olarak değil, eski söylenişiyle ‘Müşir’ olarak arayınca kayıtlar da
bir bir düşmeye başlıyor. Hakkındaki bilgiler özetle şöyle:
Çerkes asıllı Osmanlı asker ve devlet
adamı. Müşir ‘Deli’ Fuad Paşa,1835 Mısır doğumlu. 1877’de Osmanlı-Rus savaşında
Tuna Cephesinde ünleniyor. Askerlerinin önünde taarruza kalkışı, ona
Elena Kahramanı ünvanını kazandırıyor.
Reşat Ekrem Koçu’nun İstanbul
Ansiklopedisi’ndeki Müşir (Deli) Fuad Paşa maddesiyse şöyle diyor:
“Meslekî hayatında ve harbe cesaret ve yararlıkları ile,
toplum hayatında doğruluğu ile, hak ve hakikati koruma yolunda -kendisine
“deli” lakabını taktırtacak derecede pervasızlığı ile tanınmış ve pek geniş bir
halk kitlesi tarafından sevilmiş bir kumandan.”
Elena’da Rusları
durduran kahraman, 2. Abdülhamit tarafından Müşir (Mareşal) yapılıyor. ‘Umum
kumandanlık’ vekaletine tayin ediliyor. Hünkar yaverliği yapıyor,
sonrasında Avusturya ve Rusya’da elçilik görevlerinde bulunuyor. 2.
Abdülhamit’in politikalarını ve adamlarının ‘fenalıklarını’ herkesin içinde eleştirmekten
çekinmiyor. Gözden düşüyor. 2. Abdülhamit’in baş hafiyesi Fehim Paşa ile arası
açılıyor. Adamlarının karıştığı bir olay büyütülüp, cezası Fuad Paşa’ya
kesiliyor. Devlet memurlarına silahla karşı koymaktan yargılanıp, idama mahkum
ediliyor. Padişah tarafından affedilip sürgüne yollanıyor. Halkın gözünde
bir kahraman olan Deli Fuad Paşa, Meşrutiyet’ten sonra (1908) İstanbul’a
davet ediliyor ve bütün unvanları iade ediliyor.
Müşir Deli Fuad Paşa, Balkan Savaşları
sırasında 77 yaşında olmasına rağmen görev istiyor. Yaşı gerekçe gösterilerek
kabul edilmiyor. 1912’nin Aralık ayında Çatalca’ya vardığı sırada oğlu
Said Fuad Bey’in şehit olduğunu öğreniyor. Ocak 1913’te ise diğer oğlu
Reşit Fuad Bey şehit oluyor.
Deli Fuad Paşa’nın evlat acısı
bitmiyor; 1915’te küçük oğlu Teğmen Halil Fuad Bey, Çanakkale cephesinde şehit
düşüyor.
4 Haziran 1915’te 3. Kirte
Savaşı, düşman gemi ve kara topçusunun
yoğun ateşiyle başlamıştı. O sırada
Fuad Paşa oğlunu toprağa veriyordu. Prigge, bu bombardıman başlayınca törende
bulunan bütün subayların atlarına atlayıp, görev yerlerine hareket ettiklerini
yazıyor. Belki kalan bir kaç askerle defin işlemi bitti bilemiyoruz.
Fuad Paşa, Milli Mücadele döneminde de
bir köşeye çekilip oturmadı. Anadolu’ya cephane ve asker geçirilmesine yardım etti.
Memleketin düşman işgalinden kurtulduğu gördü. 1931’de 98 yaşında vefa etti.
3 Şehit babası bu müthiş askerin, şehit
oğullarının ve tüm Şehitlerimizin ruhu şad olsun.
_____________________________________________________________
-->
(*) Liman Von Sanders Paşa’nın
Emir subayı Binbaşı Erich R. Prigge’nin
Çanakkale Savaşı Günlüğü, Sayfa: 106, Timaş, 2011.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder