19 Mayıs
katliamı
Tarihimizde 4 yıl arayla iki 19 Mayıs yaşadık.
Samsun 19 Mayıs 1919’u, Milli Mücadele’nin başlangıcını nemli
gözlerle ve coşkuyla anıyoruz. Diğeri ise Çanakkale 19 Mayıs 1915...
Bu sefer gözlerimiz nemlenmiyor, koyveriyoruz
gözyaşlarımızı...
•••
19 Mayıs 1915’te Arıburnu cephesinde, sabaha karşı 4
Tümen kuvvetinde (Yaklaşık 42.000) askerimiz Anzak askerlerini siperlerinden söküp
atmak için taarruza geçmişti.
Ancak, cepheye nakledilen birliklerimizi ve siperlere
intikal eden askerlerimizi havadan tespit eden düşman kuvvetleri, savunma
tedbirlerini almış, bir saldırıya hazır halde bekliyorlardı.
Bir siklet (Ağırlık) merkezi oluşturmadan icra edilen bu
hücumda, bazı tümenlerimiz kısmi başarı elde etmiş ancak iki saat içinde sonuç da
belli olmuştu. Siperlerinden çıkan askerler anında biçilerek toprağa düşüyordu.
2. Tümen iki saat içinde 2.000 şehit vermişti. Anzaklar, “Yoruluncaya kadar ateş etmiş, tüfeklerinin namluları dokunulamayacak
kadar kızmıştı.” (C. Mühlmann) Anzak’lar, o gün askerlerimize 948.000 adet
mermi sıkmışlardı.
Şafak vaktinden öğleye kadar süren taarruz sonucunda 4.000’i
şehit olmak üzere yaklaşık 10.000 zayiat vermiştik. Fahrettin Altay, zayiatla
ilgili rapor geldiğinde ‘gözyaşlarımızı tutamamıştık’ diyor. Sadece onun değil,
harekatı izleyen bütün komutanların arasındaki Yarbay Mustafa Kemal’in de...
Her şey dönemin Genelkurmay Başkanı Enver Paşa’nın cephe
ziyaretiyle başlamıştı. Paşa, eldeki 3 tümene takviye olarak İstanbul’dan 2.
Tümen’i göndereceğini söylemiş, 4 tümenlik kuvvetle düşmanın denize dökülmesini
emretmişti. Arıburnu’nda dar bir kıyı şeridinde tutunmuş olan Anzak kuvvetlerini
attıktan sonra, buradaki kuvvetlerle Seddülbahir cephesini takviye ederek kesin
zafer elde etmek planlanmıştı. Bu planı yapan 5. Ordu Komutanı Liman Von
Sanders’in söyledikleri ise şunlar:
“Bahis konusu
bu taarruzun tarafımdan işlenmiş bir hata olduğunu kabul ederim. Bu hatayı
düşman kuvvetini iyi takdir edememekle ve elimizdeki az topçu kuvvetiyle ve çok
sınırlı cephaneyle bu işi başaramayacağımızı önceden hesaplayamamakla işledim.”
Atatürk’ün, Liman von Sanders’in İstiklal Savaşı’na
katılma ve komuta heyetinde yer alma isteğini nazikçe geri çevirdiği söylenir.
Bir askeri deha olarak nitelenen Ulu Önder’in bu kararı verirken bir bildiği
varmış diyelim...
•••
24 Mayıs
Ateşkesi
Bu bozgundan 5 gün sonra, hakim rüzgarın etkisiyle şehitlerimizin
şişmiş naaşlarından yayılan koku ve
sinekler karşı taraf için dayanılmaz hale geliyor. “Zavallı şehitçikler
süngüleriyle yapamadıklarını cesetlerinin kokusu ile yapmak istiyorlarmış gibi
bir hal...” (Fahrettin Altay)
Ateşkes teklif ediyorlar. Kabul ediyoruz. 24 Mayıs
1915’te her iki taraf, silahsız olarak sıralanıyor ve sıhhiyeci (sağlıkçı)
askerler şehitlerimizi topluyor. Bu arada her iki taraftan da bazı subaylar,
karşı siperlerin içini kolaçan etmek üzere asker kıyafeti giyerek sıralanıyor.
Bir söylentiye göre Yarbay Mustafa Kemal, bir sıhhiye
çavuşu üniforması giymiş ve dokuz saat boyunca Anzak siperlerinin hemen yanında
mezar kazmıştır. (A. Moorehead)
“Aynı şeyi İngilizlerin de yapmış olduklarını Atatürk’ün
cenaze törenine gelen Mareşal Birdwood Ankara’da bana söylemiş, kendisinin de
er elbisesi giyerek cepheyi gördüğünü gülerek anlatmıştı.” (F.Altay)
Çanakkale Savaşlarının önemli günlerinden biri 19 Mayıs.
Tek bir yazıya sığmadı. Devamı bir sonraki yazıda.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder