Ağustos’un nesini severiz?
Ben en çok Atatürk’ünü severim.
Çanakkale Muharebelerinin 2. safhası. İngilizler, 6 Ağustos gecesi Kemikli sahillerine takviye edilmiş kuvvetlerle çıkarma yapmış, devamında Conkbayırı’nı
20 bin kişilik askerle sarmıştır. Conkbayırı ve Kocaçimentepe, savaşın bu safhasının en kritik bölgesidir artık. Düşmanın hedefi bu hakim tepeleri alıp, Gelibolu Yarımadasını Kocaçimen, Maltepe, Eceabat yönünde bir pasta gibi kesmektir. İkmal hattı kesilen Seddülbahir Cephesinin düşürülmesi kolaylaşacak, Nisan ayındaki hedeflere ulaşılmış olacaktır: Kilitbahir Platosu üzerinden yapılacak bir harekatla Boğaz savunmasını kullanılamaz hale getirmek.
7 Ağustos 1915: Atatürk, o sırada Arıburnu’nda 19. Tümen komutanı olarak yoğun düşman saldırısına karşı koymaktadır. Conkbayırı-Kocaçimen hattı bomboştur. Atatürk, düşmanın nihai hedefini sezdiğinden, elindeki ihtiyat taburunu (14. Alay/ 1. Tb) Kocaçimen Tepe’ye, 72. Alay’dan iki bölüğü de Conkbayırı’na gönderir. Bu yetmez, başlarında yolladığı Mülazım Hayri Efendi ile haberleşerek, o cephenin nabzını tutar.
8 Ağustos 1915: Conkbayırı’nda durumun kritikleşmesi üzerine Atatürk’ün,
5. Ordu Kurmay Başkanı Albay Kazım (İnanç) tarafından telefona çağrılması ve vaziyeti nasıl gördüğü sorusuna cevabı: “Bütün mevcut kuvvetlerin komutam altına verilmesinden başka çare kalmamıştır!” 5. Ordu Kurmay Başkanı’nın
“Çok gelmez mi?” sözüne Atatürk’ün cevabı nettir: "Az gelir!"
Atatürk, Anafartalar Grubu Komutanlığına atanır. Gece yarısı, görevi Albay Feyzi Bey’den devralır. Sabaha kadar 7. ve 12. Tümen komutan ve kurmaylarıyla Feyzi Bey’in planını çalışır. Atatürk’ saptaması şudur: “Zaten bu gibi işlerde taarruz emirlerinden daha mühim olan, işin icra tarzıdır.” Bunun için tümenler nezdinde irtibat subayları görevlendirir ve bu sayede taarruzu anbean takip eder.
9 Ağustos 1915: Atatürk komutasındaki kuvvetler, Anafartalar bölgesinde
İngilizlere taarruz eder; düşmanı tepelerden çıkarma yaptığı kıyılara geri atar.
Düşman sürekli olarak kıyıya piyade ve topçu çıkarır ancak Türk kuvvetlerinin azmi karşısında çaresiz kalır.
(Atatürk, 7. ve 12. Tümenlerin sabaha karşı başlayan taarruzunu, Anafartalar bölgesinin gözetleme yeri olan bir tepeden, başından sonuna kadar yönetir.)
1. Anafartalar Zaferi adını alacak savaş kazanılmıştır. Atatürk, sayıca kat kat üstün düşman gücünü denize sürmez; taarruzu, düşmanın sığmasına yetecek bir kara parçası sınırına gelince durdurur. 4o bin kişiyi aşkın düşmanın bir kedi misali, kıstırılınca önce savunmaya sonra da 8 bin kişilik kuvvetimize saldırıya geçeceğini hesaplamıştır.
Atatürk o anı şöyle anlatır: “Gerçekte, düşmanın bir kolordusunu zayıf bir tümenimle Kireçtepe-Azmak arasında yenmiş, Tuzla Gölü’ne kadar takip ederek orada tespit etmiştim.”
Atatürk, akşam üzeri Çamlıtekke karargâhı üzerinden Conk Tepesi doğusundaki Suyatağı Mevkii’nde bulunan 8. Tümen karargâhına gelir. Gelir ama ne geliş... Kurmay heyetini gören bir düşman savaş uçağı bomba atmaya başlar, bunu gören gemiler de aynı bölgeye mermi yağdırır. Atatürk demek, bütün zorlukları aşmak demektir aynı zamanda. Saldırı atlatılmıştır. Karargâha varırlar.
O sıralarda Conkbayırı’nı savunan kahraman birlikler, 7 Ağustostan beri süregelen yıpratıcı savaşlar nedeniyle bir hayli yorgundur ve hırpalanmıştır. 8. Tümen Kurmayının mütalaasına rağmen, Atatürk’ün kafasındaki plan bellidir: takviyeleri beklemeden baskın tarzında bir süngü hücumu. “Bunun için çok kuvvetten ziyade çok dikkatli ve fedakârane bir sevk ve idarenin maksadı temin edeceğine hükmetmiştim.”
Bulunduğu yeni koruyamayacak kuvvetle düşmana sürpriz bir taarruz gerçekleştirerek savunma yapmak. Bunu ancak bir deha düşünebilirdi!
10 Ağustos 1915: 4 gündür uykusuz olan Atatürk, o gece de uyumaz, sabah gün doğmadan çadırının önüne çıkar ve kısa nutkunda: “Askerler! karşımızdaki düşmanı mağlup edeceğimize hiç şüphe yoktur. Fakat siz acele etmeyin. Evvela ben ileri gideyim. Siz, ben kırbacımla işaret verdiğim zaman hep birden atılırsınız!” Der.
Askerlerini önüne gelir ve kırbacını indirir. “Süngüleri ve bir ayakları ileri uzatılmış olan askerlerimiz ve onların önünde tabancaları, kılıçları ellerinde subaylarımız kırbacımın aşağı inmesiyle demirden bir kitle halinde aslanca bir hücumla ileri atıldılar. Bir saniye sonra düşman siperleri içinde göğe yükselen Allah, Allah! seslerinden başka bir şey duyulmuyordu.”
Bu taarruzla, Conkbayırı ve tepesi düşmandan kamilen (tamamen) temizlenir. Hatta bazı kıtalarımız, kıyıya Balıkçı Damlarına kadar iner, kanlarındaki artmış olan adrenalinle birlik komutanlarına ‘İzin verin, şu gemileri de süngüleyelim!” diyenler çıkar.
İlerleyen saatlerde düşman topçusu, hem denizden hem de karadan Conkbayırı’nı cehenneme çevirir. Bu şarapnel yağmurunda, ileriyi gözetleyen Grup kumandanı Atatürk, bir ara göğsünün sağ tarafına şiddetle bir şeyin çarptığını hisseder. Bu, havada patlayan bir bombadan fırlayan çelik parçasıdır, eski okul saati olan Omega marka saate çarpmıştır. Atatürk, durumu fark eden Nuri Conker’i susturur. Askerin morali bozulmasın ister. Bu basit bir çarpma değildir; Atatürk, göğsündeki morluğun 6 ay geçmediğini anlatacaktır daha sonra.
16 Ağustos 1915: Atatürk, bu millet için canını feda etmeye hazır olmasıyla ünlüdür.
(Küçük bir hatırlatma: 25 Nisan’da ‘Biz ölünceye kadar, yerimize başka kuvvetler ve komutanlar gelebilir’ demişti.) Gözü pekliğine başka bir örnek:
“Bulunduğum yerden muharebe hattına giden tek bir yol vardı. Bu yol mütemadiyen sahil yakınından geçiyor, düşmanın sahile yaklaşmış olan iki torpidosu tarafından sürekli ateş altında bulunduruluyordu. Bu sebeple ileri hareket eden tüm birliğin durmuş olduğunu gördüm. Hayvandan indim. Kolun başına ve durmak zorunda kalınan noktaya geldim. Gerçekten oradan ileri geçmek ölümle kesin olarak temas etmek demekti. Halbuki bugün bu kıtaların ileri geçmesi lazımdı. Evvela ben yalnız olarak koşar adımla geçtim. Arkamdan ve birbirinden aralıklı olarak kurmay başkanım ve yaverlerim geçtiler. Ondan sonra durmuş olan kıta kumandanlarına “Geçeceksiniz” dedim. Ve parça parça koşmak suretiyle arzu edilen kıtalar geçirildi. Bu muharebenin neticesinde düşman hareketi sonuçsuz bırakıldı. Öncekinden daha hakim bir vaziyet alındı.”
21 Ağustos 1915: Atatürk, düşmanın nakil ve asker çıkarma faaliyetlerinden, büyük bir saldırı olacağını anlar. Geride bulundurduğu tümenlere silah başı emri verir. Düşmanın topçu atışları şiddetlenir. İhtiyatlar harekete geçer ancak yerleşmeleri için biraz daha zamana ihtiyaç vardır. “O zamanı kazanmak lâzım geliyordu. Elimde bir süvari tugayı da vardı. ...derhal bizim süvari alayı kumandanı beyi yanıma çağırdım. İsmailoğlu tepesine taarruz eden düşmanı aynı tarzda bir hareketle durdurmasını kendisine emrettim.”
Kahramanca hücum eden süvarilerimiz gereken zamanı kazandırır. Savaş kazanılır. Düşmana bir seferdeki en ağır zayiat verdirilmiştir. Bu muharebe, tarihe 2. Anafartalar Zaferi olarak geçer. Askeri tarihte bir süvari kıtasının, kendisinden sayıca katbekat fazla ve taarruz halinde olan bir düşmanın üzerine atılması ya görülmemiştir ya da çok enderdir. Süvariler kendilerini bu vatan için feda etmişlerdir. Ruhları şad olsun!
27 Ağustos 1915: Kayacıkağılı Muharebesi, Atatürk’ün dirayetinin, kararlılığının, bir komutanın nasıl davranması gerektiğinin örneğidir. Stratejik açıdan önemli bir nokta olan Kayacıkağılı bölgesinin önemi; Anzac ve İngiliz hatlarının bağlantı noktasında olması ve Türk hatlarının rahatlıkla görülebilmesidir. Karadan ve denizden yoğun bir bombardımanla harekat başlar. Atatürk, haber almakta zorlanmakta ve aldığı raporlardan da memnun olmamaktadır. Bir raporda, yapılacak taarruzun gece vaktine kaydırılması talep edilmektedir. “Bunun üzerine yeni bir emrimde dedim ki:
‘Düşmanın kovulması için gecenin gelmesini bekleyerek bir an bile kaybetmek caiz değildir. Düşman da karanlıktan yararlanarak fazla takviye kıtaları alır. Faalâne hareket ederek düşmanı hemen kovmanız isteniyor.” O andan, sabaha kadar devam eden muharebede düşman kovulur.
Bu tarihten sonra düşmanın umudu kırılır, çekilene kadar ciddi bir muharebe gerçekleşmez.
••••••••••••••••••
Atatürk, Anafartalar Grubu Komutanıyken 34 yaşındaydı. Henüz 1 Hazirandan beri Albay rütbesindeydi ama emrindeki kuvvetler bir ordu büyüklüğündeydi. Atatürk Başkomutan olarak 7 yıl sonra 26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruzu başlatacak ve yiğit askerlerimiz 30 Ağustos 1922’de Zaferimizi ilan edeceklerdi.
İşte bu yüzden, Ağustosun en çok Atatürk’ünü severim.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder